Fransız akçaağacı

Acer monspessulanum


Fransız akçaağacı, Acer monspessulanum, Akdeniz bölgesine özgü bir türdür. Orta boy yaprak döken bir ağaç veya yoğun dallı bir çalı şeklinde gelişir. Parlak koyu yeşil, bazen biraz köselemsi, uzun saplı küçük üç loblu yaprakları ve genellikle paralel meyve kanatları ile akçaağaçlar arasında kolayca ayırt edilebilir.
Yeni gözlem bildir



Kalekaya / Onikişubat / Kahramanmaraş - Temmuz 2021 © Serdar Ölez


Morfoloji

15 m´ye kadar boylanabilen, sık dallı, yayvan tepeli, nadiren düzgün gövdeli küçük bir ağaçtır. Kabuk genç yaşlarda düz, pürüzsüz ve parlak; ileri yaşlarda pul halinde çatlaklı ve esmer kül renklidir. Yaprak sapları 1,.2-9.8 cm uzunluğunda, çıplak veya tüylüdür; koparıldığında süt çıkarmaz; karşılıklı iki yaprak sapı izi aralıklıdır, birbirine temas etmez. Yaprak 3 loblu (nadiren 5 loblu); 1.1-6 cm boyunda ve 1-7.8 cm genişliğindedir; loblar üçgenimsi yumurta biçiminde, uçları küt ve tam kenarlıdır. Yaprağın üst yüzü koyu yeşil veya boz yeşil, alt yüzü açık yeşil veya gri yeşildir; üst yüzü çıplaktır, alt yüzü ise tüylü veya çıplaktır. Çiçekler yapraklanmadan sonra görülür. Çiçek kurulları kısa saplı, yukarıya doğru dik duran, boyu enine eşit, bileşik yalancı şemsiyedir. Erkek çiçekler kurulun yan ve alt kısmında, dişi çiçekler orta kısmında terminal durumlu olarak yer alırlar. Meyvede nuks yanlarından hafif basılmış küre biçimindedir; kanatlar çoğunlukla uca doğru genişler; kanatlar birbirine paraleldir veya uçları birbirinin üstüne biner, ya da aralarında dar açı (40°-80°) vardır.

Görseller

Gözlemler

Sınıflandırma

Koruma statüsü

DÜŞÜK RİSKLİ
LEAST CONCERN

Bu tür geniş yayılışlı ve nüfusu yüksektir.
Yakın gelecekte tükenme riski bulunmamaktadır.
IUCN Nesli Tükenme Tehlikesi Altında Olan Türlerin Kırmızı Listesi Uluslararası Doğal Hayatı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği tarafından sürdürülmektedir.

Kısa kısa...

Orta ve Güney Avrupa, Kuzey Afrika, Anadolu, Kafkasya, Kuzey ve Kuzeybatı İran, Kuzey Irak, Güney İran, Lübnan ve Suriye’de yayılış gösterir.

Polimorfik bir tür olup Türkiye’de 5 alttür ile temsil edilir (Yaltırık 1967; 1971):

  • A. mosnspessulanum L. subsp. monspessulanum Balıkesir (Marmara Adası), Manisa, Uşak, Isparta, Burdur, Antalya, Mersin ve Konya’da;
  • A. mosnspessulanum L. subsp. microphyllum (Boiss.) Bornm. Orta Toroslar ve Amanos Dağlarında (Konya, Mersin, Adana, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş ve Mardin’de);
  • A. mosnspessulanum L. subsp. cinerascens (Boiss.) Yalt. Doğu Anadolu ve özellikle Güneydoğu Anadolu’da (Bitlis, Tunceli, Mardin, Van, Kahramanmaraş ve Hakkâri’de);
  • A. mosnspessulanum L. subsp. oksalianum Yalt. (Endemik) Amanos Dağlarının kuzeyinde ve Maraş çevresi dağlarında (Kahramanmaraş, Adana ve Hatay’da);
  • A. mosnspessulanum L. subsp. ibericum (Bieb.) Yalt. Arvin, Kars, Erzincan ve Tunceli’de yayılış göstermektedir .

Etimoloji ve kısaltmalar

Acer cins adı Latincede `sert` anlamına gelen ācris kelimesinden türetilmiştir; odununun sertliğine işaret eder.

Kaynaklar

  1. Akkemik, Ü. (Ed). 2018. Türkiye’nin Doğal-Egzotik Ağaç ve Çalıları. Orman Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 684s.
  2. Yaltırık, F. 1967. Acer L. In: Davis PH (ed.) Flora of Turkey and the East Aegean Islands, Vol. 2, pp. 509-519. Edinburgh; Edinburgh University Press.
  3. Yaltırık, F. 1971. Yerli Akçaağaç (Acer L.) Türleri Üzerinde Morfolojik ve Anatomik Araştırmalar. İ.Ü. Orman Fakültesi Yayınları, No: 1661/179.
  4. Listelenen kaynaklar Acer monspessulanum hakkında ilave bilgiler içerebilir: DergiPark
    Ulusal Tez Merkezi
    Tubives
    Türkiye Bitkileri
    Bizim Bitkiler
    Kocaeli Bitkileri
    GBIF Database
    Wikipedia
    Encyclopedia of Life
    Wikispecies
    JSTOR Plant DB
    Efloras
    Plants For A Future
    Google Images
    Plant Illustrations
    KEW-PWO

Basit Görünüm