Doğu Çınarı

Platanus orientalis

(Biladan, Çaymığ, Çilbirtir, Gavulağan, Kavlağan)

Doğu çınarı büyük, hızlı büyüyen, uzun ömürlü ve yaprak döken bir ağaçtır. Doğal dağılımı, Doğu Akdeniz'den ve Orta Doğu'dan güneydoğu Sibirya'ya kadar uzanır. Orman oluşturmazlar ancak ülkemizde genellikle tüm ormanlarda ve dere kenarlarında doğal olarak bulunur. Gösterişli taç yapısı ve gövdesi yanında, kentsel strese dayanıklılığı nedeniyle şehir içi ve yol ağaçlandırmalarında yoğun olarak kullanılır. Gölgede büyüyemez ve yarı kuraklığa tahammül gösterebilmesine rağmen nemli toprakları tercih eder. 
Yeni gözlem bildir



Dikmen Vadisi / Ankara - Mayıs 2014 © Serdar Ölez


Morfoloji

30-40 m boylanabilen, 5-6 m gövde çapı oluşturabilen, yaprak döken, odunsu bir türdür. Gövde kabuğu açık gri veya yeşilimsi gri renktedir; yaşlı gövdelerin kabukları küçük pullar halinde dökülür. Yapraklar 3-7 loblu, 11-18 x 12-24 cm ve açık yeşil renklidir, tüysüz veya az tüylüdür; loblar kaba dişli veya tali loblu, uçları dir; yaprak sapı 2.5-7.5 cm uzunluktadır, yaprak sapının dip kısmı daha geniştir ve tomurcukları saklar, tomurcuklar kışın yaprakların dökülmesi ardından belirir. Bir evciklidir, yani dişi ve erkek çiçekler aynı ağaç üzerinde görülür. Çiçeklenme Mart-Mayıs ayları arasında gerçekleşir; çiçekler tek tek göze çarpmaz, yoğun ve küresel kümeler halinde bir sapa üzerindedir. Erkek çiçekler taç yapraklardan çok daha uzun lere sahiptir, çiçek kümeleri yaklaşık 2 cm uzunlukta bir sapa dizilidir. Dişi çiçekler uzun lara sahiptir ve kıvrıktır; çiçek kümesi sapı 7-11 cm uzunluktadır. Meyveler 2-3 cm çapta küreseldir; önceleri yeşil, olgunlukta açık kahverengindedir; her bir sapta 3-6 adet bulunur.

Görseller

Gözlemler

Sınıflandırma

Koruma statüsü

YETERSİZ VERİ
DATA DEFFICIENT

Yeterli bilgi bulunmamaktadır.
Tükenme riski değerlendirmesi yapılamamaktadır.
IUCN Nesli Tükenme Tehlikesi Altında Olan Türlerin Kırmızı Listesi Uluslararası Doğal Hayatı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği tarafından sürdürülmektedir.

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Platanus orientalis L.
Sinonimler

- Platanus cretica Dode
- Platanus digitifolia Palib.
- Platanus elongata Steud.
- Platanus palmata Moench
- Platanus vitifolia Spach ex Dippel
- diğer sinonimler...
İngilizce

Oriental Plane Tree

Etimoloji ve kısaltmalar

Platanus Eski Yunancada `düz, düzlem` anlamına gelen platos kelimesinden türetilmiştir. Orientalis Latincede orientale kelimesinden gelir ve doğuyu hatırlatan veya doğudan gelen anlamına gelir; Asya veya Avustralya kaynaklı tür dağılımına dikkat çeker. Adlandırmada kullanılan L. kısaltması modern taksonominin babası, İsveçli bir botanikçi, doktor ve zoolog olan Carl Linnaeus´un (1707 - 1778) türü yayınlayan kişi olduğunu belirtmek için kullanılır.

Kaynaklar

  1. Akkemik, Ü. (Ed). 2018. Türkiye’nin Doğal-Egzotik Ağaç ve Çalıları. Orman Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 684s.
  2. Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press
  3. Agaclar.org -Türkiye'nin Ağaç Arşivi. (n.d.). https://www.agaclar.org/agac.asp?id=386
  4. Platanus orientalis L. (n.d.). Plants of the World Online. https://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:685873-1
  5. Platanus orientalis - Euforgen European forest genetic resources programme. (n.d.). EUFORGEN European forest genetic resources programme. https://www.euforgen.org/species/platanus-orientalis/
  6. Listelenen kaynaklar Platanus orientalis hakkında ilave bilgiler içerebilir: DergiPark
    Ulusal Tez Merkezi
    Tubives
    Türkiye Bitkileri
    Bizim Bitkiler
    Kocaeli Bitkileri
    GBIF Database
    Wikipedia
    Encyclopedia of Life
    Wikispecies
    JSTOR Plant DB
    Efloras
    Plants For A Future
    Google Images
    Plant Illustrations
    KEW-PWO

Basit Görünüm