DDbtn
PicPath
";



Dağ çayçesi

Stachys annua

(Kum çayçesi, Hacıosmanotu)

Stachys annua [ Koca Gölü / Gerede / Bolu - Mayıs 2019 © Serdar Ölez ]
Koca Gölü / Gerede / Bolu - Mayıs 2019 © Serdar Ölez
8-50 cm boylanabilen, bir, iki veya çok yıllık, alt kısmı odunsu ve üst kısmı otsu bir türdür. Gövdeler tabanda hafifçe serili, dik veya yukarı yükselir şekildedir; basit veya dallanmıştır; tabana yakın kısımlar sıklıkla tüysüzdür, üste çıktıkça yumuşak, kısa ve aşağı doğru bakan tüyler bulunur, tüyler çiçek kurulunun altında daha yoğundur. Dip yapraklar 1-4.5 x 0.5-2.5 cm boyutlarda, veya formdadır; kenarları küt dişlidir; taban kısmı kalpsi veya önce dışbükey, yaprak sapına doğru iç bükeydir; yaprak sapı 1-5 cm uzunluktadır. Sap yaprakları 1-3 x 0.5-1.5 cm boyutlarda ve yumurtamsı-eşkenar dörtgenimsi, genişçe mızraksı veya ters mızraksı formdadır; kenarlar küt dişli veya dişlidir; taban kısmı kamamsı veya önce dışbükey, yaprak sapına doğru içbükeydir; kısaca 1 cm'ye kadar saplı veya neredeyse sapsızdır. Çiçek yaprakları 1-2 x 0.5-0.8 cm boyutlarda ve formdadır; kenarlar tam veya zayıfça küt dişlidir; neredeyse sapsız veya sapsızdır; üstündeki çiçek kurulu kadar uzun veya hafifçe uzuncadır. Yapraklar seyrek basık-dır, nadiren tüysüzdür ve sapsız salgı bezleri bulunur. Çiçeklenme dönemi alttür ve varyetesine göre farklılık gösterir, Haziran-Ağustos aylarında daha yoğun olmakla birlikte, Ocak-Eylül ayları arasında çiçeklenme görülür; çiçek kurulu halka dizili çiçeklerden oluşan başak formundadır; halkalar 4-8 çiçeklidir ve altlardaki halkaların arası 1.5-4 cm aralıklı, üstlerdekiler daha yoğundur; birden çok bulunur, 1-2 mm uzunlukta ve sert kıllıdır; çiçek sapı 1-1.5 mm uzunluktadır; çanak 10-11 mm uzunlukta, iki dudaklı gibi veya çan şeklindedir; çanak dişler üçgensi, biz şeklinde veya mızraksı olabilir, ucu 0.5-2 mm uzunlukta tüysü-dikensi uçludur; çanak dudaklar kıvrımlı, tüp yoğun , basık , bazen de tüysüzdür; 13-19 mm uzunluktadır ve tüp çanaktan dışarı taşmıştır, dip kısmı torbamsıdır, krem rengi sarımsı renktedir ve kırmızı lekeleri vardır. Sert kabuklu küçük meyve 2 x 1.3 mm boyutlardadır, taban kısmı dar yumurta biçimindedir; tohumlar genişçe-yumurtamsıdır ve yüzeyleri ağsıdır.

Türkiye'de birden çok alttür ve varyetesi bulunmaktadır:
  • bitki çok yıllık veya bazen iki yıllık
    • çanak tüpün alt kısmı 2mm uzunlukta belirgin ...subsp. annua var. lycaonica
    • çanak tüp boylu boyunca basık ve birkaç belirgin tüylü ...subsp. annua var. annua
  • bitki tek yıllık
    • gövde dik ...subsp. cilicica
    • gövde yatık
      • gövde tüysüz ve sapsız salgı bezli; çanak dişler mızraksı-biz şeklinde ve uçları 0.5-1 mm -sivri dikenli ...subsp. annua var. annua
      • gövde alt kısmı tüysüz, üst kısmı basık ve kısa tüylerle kaplı, az sayıda mevcut; çanak dişler üçgen-biz şeklinde ve 1-2 mm uzunlukta yoğun sert kıllı uçlu ...subsp. ammophila
Yeni gözlem bildir



Koca Gölü / Gerede / Bolu - Mayıs 2019 © Serdar Ölez


Görseller





Gözlemler

.
  • Türkiye'de doğal yayılışı
    BizimBitkiler.org.tr Veritabanı
  • Karaşar / Beypazarı / Ankara
    Mayıs 2020 © Mustafa Gökmen
  • Koca Gölü / Gerede / Bolu
    Mayıs 2019 © Serdar Ölez

Ekoloji/Habitat

Doğal gelişim ortamı alttür ve varyetelere göre farklılık gösterir.
  • subsp. cilicica deniz seviyesi ile 1200 m yükseklikler arasında, taşlık deniz kıyıları ve yamaçlarda,
  • subsp. ammophila 5-730 m yükseklikler arasında, taşlık yamaçlar, nadas tarlaları, yumuşak topraklı veya kumluk alan alanlarda,
  • var. annua 90-2200 m yükseklikler arasında, kuru volkanik gölgeli yamaçlar, karışık ormanlar ve nadas tarlalarında,
  • var. lycaonica 50-2050 m yükseklikler arasında, tarım ve nadas tarla sınırlarında, su kenarlarında, kelleşmiş ormanlık alanlarda, kireçtaşı dar geçitler ve yamaçlarda, çakıllı toprak yığınlarında ve deniz kıyısındaki uçurumlarda doğal gelişim gösterir.

Sınıflandırma

Etimoloji

Stachys cins adı Eski Yunancada Stachys germanica`yı tanımlayan stákhus kelimesinden türetilmiştir.

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Stachys annua (L.) L.
Sinonimler (Tam liste)

- Stachys annua
İngilizce

Annual Hedgenettle

Diğer bilgiler

Çiçeklenme dönemleri alttür ve varyetelere göre farklılık gösterir.
  • subsp. cilicica için Mayıs-Haziran ayları arasında,
  • subsp. ammophila için Ocak-Mayıs ayları arasında,
  • var. annua için Mart-Eylül ayları arasında,
  • var. lycaonica için Mayıs-Eylül ayları arasında gerçekleşir.

Kaynaklar

  1. Davis, P. H., Cullen, J., & Coode, M. J. (1988). Flora of Turkey and the east Aegean islands. Edinburgh University Press. Vol:7, Page:248
  2. Weeds. (n.d.). AgroAtlas. https://www.agroatlas.ru/en/content/weeds/Stachys_annua/index.html
Listelenen kaynaklar Stachys annua hakkında ilave bilgiler içerebilir...
Ulusal Tez Merkezi
Wikipedia
Wikispecies
Google Images
Encyclopedia of Life
GBIF Database
JSTOR Plant DB
Türkiye Bitkileri
Bizim Bitkiler
Kocaeli Bitkileri
Tubives
Efloras
Plants For A Future
Plant Illustrations






Creative Commons Lisansı Kim bu gezenadam


.