Mavi papatya

Felicia amelloides

(Mavi felisya)

Genellikle 50 cm kadar boylanabilen, herdem yeşil, çok yıllık küçük çalı formundadır; nadiren 1 m kadar boylanabilir. Gövde koyu kırmızı renkte, sert tüylü ve yoğun dallanmıştır. Yapraklar karşılıklı dizili ve az çok eliptik formdadır; üst yüzey koyu yeşil, alt yüzey açık yeşil renktedir, bazı kültür varyeteleri yeşil-beyaz alacalı yapraklara sahiptir. Çiçekler papatyagillere özgü kurullardadır; kurullar ~ 30 mm çaptadır ve 180 mm'ye varan uzun saplıdır; genellikle 12 dilsi çiçeklidir; dilsi çiçekler dişidir, gök mavi veya nadiren açık mor renktedir; merkezde çok sayıda sarı renkli erdişi bulunur. Meyveler sert kabukludur; sert kıllıdır.
Yeni gözlem bildir



Mavişehir / Karşıyaka / İzmir - Şubat 2021 © Serdar Ölez


Görseller

Gözlemler

Ekoloji/Habitat

Felicia amelloides Güney Afrika Cumhuriyeti'ne endemik bir türdür. Türkiye'de doğal gelişimi yoktur, ancak özellikle güney ve batıdaki sahil kentlerinde süs bitkisi ve peyzaj unsuru olarak hem evlerde hem park ve bahçelerde sıkça kullanılır. F. amelloides doğal ortamında deniz seviyesi ile 1000 m yükseklikler arasında yayılış gösterir. Özellikle kıyı kumullarında veya kumulların kalıcı çalılarla buluştuğu yerlerde veya herhangi bir sığınağın bulunduğu yerlerde bulunur. Ayrıca kumlu düzlüklerde, açıktaki taşlı yamaçlarda, çakıllı yamaçlarda, Masa Dağı Kumtaşı yüzeylerinde ve kaya levhalarında bulunur. İlişkili bitki örtüsü finbostur; finbos, Güney Afrika'nın Kap bölgesine özgü, şiddetli sıcaklığa ve kuraklığa dayanma kapasitesi çok yüksek olan karakteristik bitki örtüsüdür, 8500 ayrı türü barındırmaktadır. Finbos, narin ağaç anlamına gelmektedir ve ismi bölgeye ilk gelen Hollandalılar vermiştir. 

F. amelloides, doğal alanlarının çoğunda yıl boyunca bir miktar yağmur ve bir miktar don alır, geniş bir sıcaklık aralığına dayanır. Nemin etkili olduğu kıyı bölgelerinin yanı sıra, iç kesimlerde de sağlıklı gelişim gösterir. İyi bir drenaj ve biraz korunaklı alanı bulunan pek çok yerde, belki de çok yüksek yağışların ve şiddetli donların olduğu yerlerde yetiştirilebilir. 

Feliciaların tozlaşması onları nektarları için ziyaret eden arılar, eşekarıları ve kelebekler tarafından gerçekleştirilir. Nadiren çiçeklerin etrafında dolaşan ve genellikle vücutlarında polen taneleri taşıyan minik fidan bitleri tozlaşmada etken olur. Doğal gelişim ortamında bazen papatya merkezinde pusuya yatan bir parlak sarı çiçek örümceği (Misumena vatia), merkezdeki disk çiçekleriyle mükemmel bir şekilde gizlenir ve nektar almak için çiçeğe yaklaşan böcekleri avlar. Tozlaşma ardından çiçek tablası dışa açılır böylece tohumlar tamamen ortaya çıkar. Papuslar sayesinde hafif bir esinti ile tohumlar tabladan kolayca koparlar ve uçup giderler.

Sınıflandırma

Koruma statüsü

DÜŞÜK RİSKLİ
LEAST CONCERN

Bu tür geniş yayılışlı ve nüfusu yüksektir.
Yakın gelecekte tükenme riski bulunmamaktadır.
IUCN Nesli Tükenme Tehlikesi Altında Olan Türlerin Kırmızı Listesi Uluslararası Doğal Hayatı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği tarafından sürdürülmektedir.

Kısa kısa...

Felicia cins adı Fransız bir botanikçi olan Alexandre Henri Gabriel de Cassini (1781–1832) tarafından, 1818 yılında Regensburg'da Alman yetkili olan Felix'e atfen verilmiştir; Felix 1846'da yaşamını yitirmiştir. F. amelloides, ilk olarak 1763'te Linnaeus tarafından Cineraria amelloides olarak adlandırılmıştır. 1894'te ise meteoroloji, bağ-bahçe ve botanik üzerine bir yazar olan Andreas Voss (1857-1924) türün Felicia cinsine ait olduğunu belirtip Felicia amelloides olarak adlandırmıştır. Amelloides tür adı ise, yine Güney Afrika Cumhuriyeti'nde bulunan çok benzer bir cins olan Amellus'a benzediğine işaret etmektedir. Asteraceae ailesi içerisinde yer alan Felicia cinsi yine Asteraceae ailesindeki Aster cinsine benzerliği nedeniyle her iki cinsin de aynı olduğu konusunda pek çok tartışmaya konu olmuştur. Ancak meyvelerdeki farklılıklar nedeniyle ayrı cinsler olduğu kabul edilmiştir. 

F. amelloides 18'inci yüzyılın ortalarında Avrupa götürülmüş ve bu sayede bahçecilikte kullanılan ilk egzotik türlerden biri olmuştur. Bugün bununla birlikte F. australis (mavi Karoo papatya), F. bergeriana (yalıçapkını papatyası), F. echinata (dikenli felicia) ve F. heterophylla (gerçek mavi papatya) gibi pek çok Felicia türü park ve bahçelerde yetiştirilmektedir.

Bugün için F. amelloides'in vahşi doğada hayatta kalmasına yönelik büyük bir tehdit bulunmamaktadır. Ancak doğal olarak geliştiği Güney Afrika'nın kıyı kesimleri yerleşimciler tarafından giderek daha fazla tehdit edilmesi nedeniyle gelecekte bu durum değişebilir. 

Bahçeler için çok nadir olan çarpıcı gök mavisi renkteki çiçekleriyle etkileyici bir peyzaj unsurudur. Dayanıklıdır ve hızlı büyür. Uzun ömürlüdür ve uzun süre çiçekli kalır. Dona ve rüzgara az çok dayanıklıdır, orta derecede su ve çok az bakım gerektirir.

 

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Felicia amelloides (L.) Voss
Sinonimler

- Agathaea amelloides (L.) DC.
- Agathaea rotundifolia (Thunb.) Nees
- Aster rotundifolius Thunb.
- Cineraria amelloides L.
- Cineraria oppositifolia Moench
- diğer sinonimler...
İngilizce

Blue Daisy

Etimoloji ve kısaltmalar

Felicia cins adı Fransız bir botanikçi olan Alexandre Henri Gabriel de Cassini (1781–1832) tarafından, 1818 yılında Regensburg'da Alman yetkili olan Felix'e atfen verilmiştir; Felix 1846'da yaşamını yitirmiştir.  Amelloides tür adı Güney Afrika Cumhuriyeti'nde papatyaya benzer bir cins olan Amellus'tan türetilmiştir; türün Amellus cinsine benzerliğine işaret etmektedir. Adlandırmada kullanılan L. kısaltması modern taksonominin babası, İsveçli bir botanikçi, doktor ve zoolog olan Carl Linnaeus´un (1707 - 1778) türü yayınlayan kişi olduğunu belirtmek için kullanılır. (..) Parantez içerisindeki isim bu taksonu ilk yayınlayan kişiyi, parantez dışındaki isim ise ilk yayın ardından bu taksona revizyon yapan kişiyi belirtir.

Kaynaklar

  1. Felicia amelloides. (21.02.2021). Plantz Africa. https://pza.sanbi.org/felicia-amelloides (Çeviri: Serdar Ölez)
  2. Threatened species programme. (n.d.). Threatened Species Programme | SANBI Red List of South African Plants. https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3052-5
  3. Felicia amelloides. (2020, October 8). Wikipedia, the free encyclopedia. Retrieved February 22, 2021, from https://en.wikipedia.org/wiki/Felicia_amelloides
  4. Listelenen kaynaklar Felicia amelloides hakkında ilave bilgiler içerebilir: DergiPark
    Ulusal Tez Merkezi
    Tubives
    Türkiye Bitkileri
    Bizim Bitkiler
    Kocaeli Bitkileri
    GBIF Database
    Wikipedia
    Encyclopedia of Life
    Wikispecies
    JSTOR Plant DB
    Efloras
    Plants For A Future
    Google Images
    Plant Illustrations
    KEW-PWO

Basit Görünüm