DDbtn
PicPath
";



Sinek mantarı

Amanita muscaria


Daday / Kastamonu - Ekim 2016 © Mustafa Gökmen
20 cm kadar boylanabilen, 20 cm çap oluşturabilen, şapkalı, lamelli, yüzüklü ve volvalı, gösterişli ancak zehirli bir mantar türüdür. Ağustos-Aralık ayları arasında; huş ağaçlıkları ve karışık orman altlarında gelişirler.
Yeni gözlem bildir



Daday / Kastamonu - Ekim 2016 © Mustafa Gökmen


Morfoloji

Şapka önceleri yarı-küresel, sıklıkla kırmızımsı, daha az sıklıkla turuncumsu renkte; sonraları daha yayvan, parlak kırmızımsı renkte ve olgunlaşmamış mantar kılıfının kalıntıları nedeni ile sarımsı pullarla kaplıdır. Yağmur sırasında bu pullar tamamen sıyrılarak şapka pürüzsüz kırmızı kalabilir.
Şapka altındaki lameller krem-beyaz renktedir, yoğun dizilidir ve gövdeye bağlanmazlar.
Gövde beyaz, volva kalıntılarıyla kaplıdır ve tepeye yakın üst kısımda bir yüksük bulunur.
Yüzük geniş, sarkık, beyaz veya kirli beyaz renktedir ve uç kısımları sarımsıdır.
Volva kese görünümünden çok sarkık pul halkalarını andırır.

Görseller

Gözlemler

Ekoloji/Habitat

Huş ağaçlıkları ve karışık orman altları

Sınıflandırma

Etimoloji

Amanita eski Yunancada `mantar` anlamına gelen ἀμανίτης (amanítēs) kelimesinden türetilmiştir.
Muscaria Latincede `sinek` anlamına gelen musca kelimesinden türetilmiştir.
Adlandırmada kullanılan L. kısaltması modern taksonominin babası, İsveçli bir botanikçi, doktor ve zoolog olan Carl Linnaeus´un (1707 - 1778) türü yayınlayan kişi olduğunu belirtmek için kullanılır.
Adlandırmada kullanılan Lam. kısaltması Fransız doğa bilimci Jean-Baptiste Lamarck´ın (1744 - 1829) türü yayınlayan kişi olduğunu belirtir.

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Amanita muscaria (L.) Lam.
Sinonimler (Tam liste)

- Agaricus imperialis Batsch
- Agaricus muscarius L.
- Amanitaria muscaria (L.) E.-J.Gilbert
- Cladonia rei var. subacuminata (Vain.) Oxner
- Venenarius muscarius (L.) Earle ex Murrill
İngilizce

Fly agaric

Uyarılar

Amenita muscaria aşağıda belirtilen mantar türleriyle karıştırılabilir:
  • Amanita rubescens grimsi bir renkte olmasına karşın hasarlandığında pembe kırmızı kızarıklık gösterir. A.muscaria`dan farklı olarak etek yüzeyi çizgilidir ve A.muscaria`nın şapka kenarlarına doru belirginleşen radyal çizgiler bunda yoktur. A.muscaria çiğ iken toksiktir, pişirildiğinde ise yenilebilir.
  • Amanita excelsa grimsi-kahverengi şapkalı ve beyaz-açık gri beneklidir. Toksik olarak bilinmese de, yenmesi tercih edilmez.
  • Amanita pantherina daha koyu renk şapkasıyla A.muscaria`ya oldukça yakın görünümdedir. A.muscaria ile aynı toksinleri içerir, ancak daha değişken ve genellikle daha yüksek konsantrasyonlarda toksiktir.
  • Amanita gemmata sarımsı A.muscaria'ya oldukça benzerdir. Toksik etkileri konusunda güvenilir bilgi bulunamamış olmasına karşın A.muscaria ile aynı toksinleri içerebilir

Diğer bilgiler

Mantarın adı ortaçağda insanların bunu kullanım şekline atıfta bulunuyor. O dönemlerde insanlar sineklerden korunmak amacıyla mantarı kırıp bir köşeye bırakırlar; kırık kenardan sızan sütsü salgı sinekleri çeker; bu sütü içen sineklerin sersemleşmesi ile insanlar rahat ederlermiş.

Halüsinojenik etkisi nedeniyle mantar aynı zamanda Lapp'lar (Laponya'da Fince konuşan bir halk) tarafından geleneksel törenlerde keyif verici olarak kullanıldığı bilinmektedir.

Kaynaklar

  1. 'Fly agaric' Wild Food UK, Erişim tarihi Nisan 8, 2020 (https://www.wildfooduk.com/mushroom-guide/fly-agaric/)
  2. 'Amanita muscaria var. flavivolvata', Mushroom Expert, Erişim Tarihi Nisan 10, 2020 (https://www.mushroomexpert.com/amanita_muscaria_flavivolvata.html)
  3. Listelenen kaynaklar Amanita muscaria hakkında ilave bilgiler içerebilir:
    Ulusal Tez Merkezi
    DergiPark
    Wikipedia
    Wikispecies
    Google Images
    Encyclopedia of Life
    GBIF Database
    First Nature
    Mushroom Expert
    Healing Mushrooms
    Mushroom Observer
    Wild Food UK
    MycoWEB
    Mycobank

Basit Görünüm





Creative Commons Lisansı Kim bu gezenadam


.