Havacivaotu

Alkanna tinctoria

(Uşak havacivası, Yağlı havaciva)

10-30 cm boylanabilen, çok yıllık, otsu bir türdür. Bitki çok sayıda küçük salgısız tüylü ve dır, nadiren tüyler ve çok sayıda 1-3 mm yayılı veya basık tüyler bulunabilir. Yapraklar 1-7 x 0.3-1 cm boyutlarda, şeritsi veya -mızraksı formda, yeşilimsi renkte ve kır veya beyazımsı tüylüdür. Çiçeklenme alttüre göre Mayıs-Temmuz aylaraı arasında gerçekleşir; kurul meyve zamanı 5-20 cm uzunluktadır; 0.·5-1.5 x 0.1-0.·5 cm boyutlarda, şeritsi veya dikdörtgenimsi-mızraksı formdadır, çanaktan daha kısa veya biraz uzuncadır; çanak 4-6 mm boydadır, meyve zamanı 7-9 mm´ya ulaşır, larla kaplıdır, loblar şeritsi-mızraksı formdadır; mavi renkte, 8-10 mm boyda, 4-10 mm çaptadır ve dış kısmı tüysüzdür. Sert kabuklu küçük meyve 2-3 mm çaptadır; yüzey - veya birkaç siğil grubu dışında pürüzsüzdür; gaga aşağı doğru sertçe bükülmüştür.
Türkiye´de dört alttürü gözlenmektedir.
1. Bitki with çok sayıda kısa dür ...subsp. glandulosa
1. Bitki seyrek dür veya hiç bulunmaz.
2. Sert kabuklu küçük meyve yüzeyi pürüzsüzdür, ancak tabanında seyrek düzensiz siğil grupları bulunur ...subsp. subleiocarpa
2. Sert kabuklu küçük meyve yüzeyi yoğun ve düzensiz -sivilceli dokudadır.
3. Bitki yeşilimsi veya kır tüylüdür, yayılı dır ve yoğun kısa dır; meyve zamanı 5-10 cm boydadır; 10 mm çaptadır ...subsp. tinctoria
3. Bitki beyazımsı veya kır tüylüdür, çok sayıda azçok basık tüylü ve seyrek kısa dır; meyve zamanı 10-20 cm boydadır; 2-7 mm çaptadır ...subsp. anatolica
Yeni gözlem bildir



Kısık / Uşak - Nisan 2021 © Serdar Ölez


Gözlemler

Sınıflandırma

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Alkanna tinctoria (L.) Tausch
Sinonimler

- Alkanna lehmannii (Tineo) A.DC.
- Anchusa bracteolata Viv.
- Baphorhiza tinctoria (L.) Link
- Buglossum tinctorium Lam.
- Lithospermum tinctorium L.
- diğer sinonimler...
İngilizce

Alkanet

Etimoloji ve kısaltmalar

Alkanna cins adı 1400´lerin ortalarında gövdesi veya kökü boya maddesi olarak kullanılan ve Ortacağ Latincesinde alcannetta olarak bilinen bitki adından türetilmiştir; alcannetta ise Arapça `kına´ anlamına gelen al-ḥanna veya al-ḥinnā kelimesinden türetilmiştir; cinsin bazı türlerinin kökünden elde edilen kırmızı boyaya atıfta bulunur. Tinctoria: Latincede `boyamak, boyamak için kullanılan` anlamına gelen tingo kelimesinden türetilmiştir; türün boya yapımında kullanılabildiğini işaret etmektedir. Adlandırmada kullanılan L. kısaltması modern taksonominin babası, İsveçli bir botanikçi, doktor ve zoolog olan Carl Linnaeus´un (1707 - 1778) türü yayınlayan kişi olduğunu belirtmek için kullanılır. (..) Parantez içerisindeki isim bu taksonu ilk yayınlayan kişiyi, parantez dışındaki isim ise ilk yayın ardından bu taksona revizyon yapan kişiyi belirtir.

Kaynaklar

  1. Alkanet (2021). Online Etymology Dictionary | Origin, history and meaning of English words. https://www.etymonline.com/word/alkanet
  2. Listelenen kaynaklar Alkanna tinctoria hakkında ilave bilgiler içerebilir: DergiPark
    Ulusal Tez Merkezi
    Tubives
    Türkiye Bitkileri
    Bizim Bitkiler
    Kocaeli Bitkileri
    GBIF Database
    Wikipedia
    Encyclopedia of Life
    Wikispecies
    JSTOR Plant DB
    Efloras
    Plants For A Future
    Google Images
    Plant Illustrations
    KEW-PWO

Basit Görünüm