Dolanbaç

Dioscorea communis

(Acı sarmaşık)

4 m kadar boylanabilen, sürünücü-tırmanıcı, yumrulu bir türdür. Yumru siyahımsıdır. Gövdeler narindir ve nadiren dallanır; yüzey boylamasına çizgili ve tüysüzdür. Yapraklar uzun-saplı, uzun-, koyu yeşil ve tüysüzdür. Çiçeklenme Nisan-Haziran ayları arasında gerçekleşir; çiçekler yeşilimsi-sarı renkte ve tüysüzdür; 2 adettir, şeritsi-mızraksı formda ve 1.5-2 mm uzunluktadır. Erkek çiçekler 3.5-5 mm çaptadır; lobları 1.5-2.5 x 1-1.5 mm boyutlarda ve yumurtamsı-mızraksı formdadır; narindir ve 2 mm boydadır; az gelişmiş ları vardır. Dişi çiçekler 5-6 mm çaptadır; loblar 1.5-2 x 0.3-0.5 mm boyutlardadır; serbest ve geriye bükülmüştür, uç kısmı iki parçalıdır. Üzümsü meyve küremsi formda, 12-15 mm çaptadır; önceleri yeşil, olgunlaştığında kırmızıdır.

Türkiye'de iki alttürü gözlenmektedir:
  • D. communis subsp. communis: Yapraklar ve tam kenarlıdır.
  • D. communis subsp. cretica: Yapraklar oksu ve üç lobludur, yanal loblar daire şeklinde, orta lob mızraksıdır.
Yeni gözlem bildir



Kestel / Bursa - Mayıs 2021 © Şule Ölez


Görseller

Gözlemler

Ekoloji/Habitat

20-1600 m yükseklikler arasında; kireçtaşı hendekler ve gölgeli nehir kenarlarında;  göknar-kayın ormanlarında cehri üzerinde tırmanıcı olarak ve açık meşe çalılıklarında bulunur.

Sınıflandırma

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Dioscorea communis (L.) Caddick & Wilkin
Sinonimler

- Dioscorea canariensis Webb & Berthel.
- Smilax rubra Willd.
- Tamus communis L.
- Tamus parviflora Kunth
- Tamus racemosa Gouan
- diğer sinonimler...

Etimoloji ve kısaltmalar

Dioscorea cins adı Pedanius Dioscorides Anazarbeus´a ithafen adlandırılmıştır; Dioscorides MÖ 1. yüzyılda Anadoluda yaşamış ünlü bir Yunan botanikçi ve bitki uzmanıdır. Communis kelimesi Eski Latincede ‘ortaklaşa kullanılan, topluma ait, umumi’ anlamlarına gelen commoinis kelimesinden türetilmiştir. Commoinis Latinceye Öncel-Hint-Avrupa dillerinde aynı anlam ile kullanılan kom-moy-ni kelimesi değişerek taşınmıştır. Türün yaygın olarak görülmesine işaret eder. Adlandırmada kullanılan L. kısaltması modern taksonominin babası, İsveçli bir botanikçi, doktor ve zoolog olan Carl Linnaeus´un (1707 - 1778) türü yayınlayan kişi olduğunu belirtmek için kullanılır. Bilimsel adlandırmada bitkiyi yayınlayan bilim insanlarının isim kısaltmaları arasında yer alan & işareti, bu bilim insanlarının bitki hakkındaki makaleyi birlikte yayınladılarını belirtir. (..) Parantez içerisindeki isim bu taksonu ilk yayınlayan kişiyi, parantez dışındaki isim ise ilk yayın ardından bu taksona revizyon yapan kişiyi belirtir.

Kaynaklar

  1. Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Çeviri: Ölez S., 2021)
  2. Listelenen kaynaklar Dioscorea communis hakkında ilave bilgiler içerebilir:
    Ulusal Tez Merkezi
    Tubives
    Türkiye Bitkileri
    Bizim Bitkiler
    Kocaeli Bitkileri
    GBIF Database
    Wikipedia
    Encyclopedia of Life
    Wikispecies
    JSTOR Plant DB
    Efloras
    Plants For A Future
    Google Images
    Plant Illustrations
    KEW-PWO

Basit Görünüm