DDbtn
PicPath
";



Kükürt mantarı

Laetiporus sulphureus


Laetiporus sulphureus [ Yenice / Karabük - Mayıs 2019 © Ahmet Demirtaş ]
Yenice / Karabük - Mayıs 2019 © Ahmet Demirtaş
Kiraz mantarı yaz ve sonbahar aylarında yayvan yapraklı ağaçlarda görülür. Üzerinde bu mantar görülen ağaçlar maalesef ölüme mahkumdurlar. Ağacın üstünde belirmeden önce mantarın miseli ağacın bütün gövdesini ele geçirmiş durumdadır. 
Yeni gözlem bildir


Yenice / Karabük - Mayıs 2019 © Ahmet Demirtaş


Morfoloji

Genellikle raf şeklinde birkaç veya birçok ayrı mantardan oluşan, yayılışı 90 cm'ye ulaşan kümeler halinde gelişir; ancak bazen düşmüş bir kütüğün üstünde büyürken rozet formlu yapılar da oluşturabilir. Raf şeklinde gelişen her bir mantar şapkası genellikle 5–25 cm çap, 20 cm derinlik ve 3 cm kalınlığa kadar büyür; yarım daire biçimli veya düzensiz yelpaze şeklinde gelişir; yüzeyi az-çok dışbükey, pürüzsüz veya ince buruşuk kıvrımlı ve suetimsidir; taze olduğunda parlak sarı ile parlak turuncu renktedir, sonraları soluk sarımsı renk alır, uzun vadede neredeyse beyaz renge dönüşür; gençlikte kenarları genellikle parlak veya donuk sarı renktedir. Gözeneklerin bulunduğu alt yüzeyi parlak veya donuk sarı (veya nadiren beyaz) renktedir; herbir
gözenek
0.25-0.5 mm2 yüzey kaplar;
tüp
 5 mm derinliğe kadar ulaşır; donuk sarımsı renkte solar.
Sap
bulunmaz. Eti gençken yumuşak ve sulu, daha sonraları sert ve sonunda tebeşirimsidir ve ufalanır; beyaz ve soluk sarı arası bir renktedir; dilimlendiğinde renk değiştirmez.
Spor
lar beyaz; 5.5–7 x 3.5–5 µm boyutlarda ve elipsoid formdadır.

Görseller




Gözlemler

.
  • Yenice / Karabük
    Mayıs 2019 © Ahmet Demirtaş

Ekoloji/Habitat

Canlı ve ölü geniş yapraklı ağaçların (sıklıkla meşe, kiraz, ahlat, kavak, söğüt, kayın...) odunsu dokularında görülen
parazitik
ve
saprobik
bir mantardır; ağacın tamamının veya bir bölümünün ölmesine neden olur; yerde kütük üzerinde görüldüklerinde muhtemelen bir süre önce konakçı ağacın yaşadığı varsayılabilir. Mantar, köklerde, ağaç tabanında veya gövdede, odunsu dokunun kahverengi kübik-prizmatik görümümde çürüyerek ayrışmasına neden olur. Enfeksiyondan sonra odun ilk önce sarımsı - kırmızımsı renk alır; daha sonra kırmızımsı kahverengi ve kırılgan hale gelir. Çürümenin son aşamalarında, ahşap parmaklar arasında toz gibi ovalanabilir.
Tek başına veya daha sıklıkla aynı doku üzerinde raf kümeleri şeklinde gelişir. Gelişim yaz ve sonbahar, nadiren kış ve ilkbaharda gerçekleşir.

Sınıflandırma

Eukarya
Fungi
Basidiomycota
Agaricomycetes
Polyporales
Laetiporaceae
Laetiporus
Sulphureus

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Agarico-carnis flammula Paulet
Sinonimler

- Boletus caudicinus Scop.
- Grifola sulphurea (Bull.) Pilát
- Leptoporus sulphureus (Bull.) Quél.
- Polyporus imbricatus (Bull.) Fr.
- Sulphurina sulphurea (Quél.) Pilát
İngilizce

Crab-of-the-woods, Sulphur polypore, Sulphur shelf, Chicken-of-the-woods

Uyarılar

Tüm yenilebilir mantarlar doğada bulunan öldürücü/zehirli mantarlar ile karıştırılabilir. Zehirli ve yenilebilen mantarlar çoğunlukla sadece uzmanlar tarafından ayırd edilebilir. Tanımadığınız mantarları toplamayınız ve yemeyiniz!

Diğer bilgiler

  • Genç örnekleri yenebilir. Birçok insan lezzeti nedeniyle Laetiporus sulphureus mantarını 'orman tavuğu' veya 'orman istakozu' olarak adlandırır. Pişerken parlak rengini kaybetmemesi yemeklere görsel bir zenginlik katar. Bazı insanlar bu mantarı yedikten sonra gastronomik rahatsızlık yaşamışlardır; çiğ olarak tüketilmemelidir. 
  • Bir yüksek lisans tezinde, Türkiye'de yabani olarak yetişen Laetiporus sulphureus (Bull.) Murrill türünün analjezik aktivitesi araştırılmış; hazırlanan ektrenin bazı testlerde aspirinden ve morfinden daha yüksek aktiviteye sahip olduğu gözlenmiştir.[4]
  • Bir doktora tezinde, Muğla yöresinde doğal olarak yetişen Laetiporus sulphureus mantarları ile maserasyon yöntem kullanılarak hazırlanan ekstraktının meme kanseri hücre ölümlerini tetiklediği gözlenmiştir.[5]
  • Ekim 1990'da New Forest, Hampshire, İngiltere'de 45 kilogramlık Laetiporus sulphureus mantarı bulunmuştur. Bu örnek en ağır Laetiporus sulphureus olarak Guiness Rekorlar Kitabı'na girmiştir.[6]
  • Aralık 2019'da 2.Uluslararası Avro-Asya Mikoloji Kongresinde sunulan bir bildiri ile Laetiporus sulphureus mantarında toplam doymamış yağ asitlerinin oranlarının yüksek olması, sağlık ve besinsel değerleri açısından oldukça değerli olması dolayısıyla alternatif bir diyet ögesi olarak kullanılabilir özelliği ortaya konulmuştur.[7]

Kaynaklar

  1. Laetiporus sulphureus (MushroomExpert.Com). (n.d.). MushroomExpert.Com. https://www.mushroomexpert.com/laetiporus_sulphureus.html
  2. Laetiporus sulphureus. (2020, May 3). Wikipedia, the free encyclopedia. Retrieved June 30, 2020, from https://en.wikipedia.org/wiki/Laetiporus_sulphureus
  3. Mushroom observer. (2018, April 5). Mushroom Observer: Activity Log. https://mushroomobserver.org/name/show_name/2792
  4. Kamar, N. (2016). Laetiporus sulphureus (BULL)murril mantarının analjezik aktivitesinin değerlendirilmesi [Master's thesis]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=Br_XTptK8CZ70f0JGX9xEjUf47MazGKKzfDLEqmB0y2vtM5FynYlqeeLu8xhu
  5. Akman, F. E. (2017). Meme kanseri hücreleri üzerine sarımsak (Allium sativum) ve mantar (Laetiporus sulphureus) ekstraktlarinin etkileri [Doctoral dissertation]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=vbVkXe1KChYWNElr1MuLZoLyMrh7BaDFBeJqKqai8HjlMFFRez-PsyXnWiKW3drY
  6. Glenday, Craig (2009). Guinness World Records 2009. Random House. ISBN 978-0-553-59256-6
  7. Koçak, M., Aktaş, S., & Durmaz, F. (2019). Laetiporus sulphureus (Bull.) Murrill. ve Lyophyllum decastes (Fr.) Singer’in GC-FID İle Yağ Asit Kompozisyonlarının Belirlenmesi. DergiPark. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/900093
  8. Listelenen kaynaklar Laetiporus sulphureus hakkında ilave bilgiler içerebilir...
    Ulusal Tez Merkezi
    Wikipedia
    Wikispecies
    Google Images
    Encyclopedia of Life
    GBIF Database
    JSTOR Plant DB
    Mushroom Expert
    Healing Mushrooms
    Mushroom Observer
    Wild Food UK
    MycoWEB
    Mycobank
    Plant Illustrations






Creative Commons Lisansı Kim bu gezenadam


.