DDbtn
PicPath
";



Şemsiye matarı

Macrolepiota procera


Macrolepiota procera [ Konur / Keskin / Kırıkkale - Haziran 2017 © Mustafa Gökmen ]
Konur / Keskin / Kırıkkale - Haziran 2017 © Mustafa Gökmen
Şemsiye mantarları şapkalı mantar türlerinin en büyüklerindendir. Geçirimli meralarda veya nadiren ormanlık alanlarda; tek tek, gruplar halinde veya halka dizimimli olarak gelişirler. Peri halkaları da denilen bu nadir gelişim şekli özellikle yağışlı mevsimde ve düz çayırlıklarda görülür; toprak altında gelişen mantar hifleri çayıra görece daha koyu renkli ve dairemsi bir alan oluşturur, alanın sınırlarında bu türe ait mantarlar halka şeklinde dizilerek gelişir.
Yeni gözlem bildir


Konur / Keskin / Kırıkkale - Haziran 2017 © Mustafa Gökmen


Morfoloji

Şapka
 başlangıçta yumurtamsı-küresel ve soluk kahverengidir, kenarları sapın çevresinden şapka içerisine kadar uzanır; olgunlaştıkça bu kısım kırılır ve sap etrafında etli, hareketli bir
halka
kalır; tam olgunlukta, şapka 10-25 cm boyutlarda ve neredeyse düzdür, üzeri kolayca çıkabilen
pul
larla kaplıdır, üst merkezde 'umbo' olarak ta adlandırılan daha koyu kahverengi dairemsi bir çıkıntı yer alır.
Lamel
ler 
yoğun
dizilimli, beyaz veya soluk krem renklidir; sap ile birleşik değillerdir.
Sap
görece incedir; şapka henüz düzleşmeden tam boyuna ulaşır; dokusu yoğun liflidir. 
Spor izi
 
beyazdır. Eti beyazdır, kesildiğinde soluk pembe-krem rengine dönüşebilir. Hoş ve fındığımsı bir kokusu vardır.

Görseller





Gözlemler

.

Ekoloji/Habitat

Geçirimli meralarda veya nadiren ormanlık alanlarda; tek tek, gruplar halinde veya
peri halka
ları şeklinde gelişirler. 

Sınıflandırma

Eukarya
Fungi
Basidiomycota
Agaricomycetes
Agaricales
Agaricaceae
Macrolepiota
Procera

Etimoloji

Macrolepiota Latincede `büyük, daha büyük` anlamına gelen macrós  kelimesi ile yine Latincede bir mantar cins adı olan Lepiota kelimesinin birleşiminden türetilmiştir.
Procera {Latince}: ince, ince ve uzun.

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Macrolepiota procera (Scop.) Singer
Sinonimler

- Agaricus procerus Scop.
- Amanita procera (Scop.) Fr.
- Mastocephalus procerus (Scop.) Kuntze
- Leucocoprinus procerus (Scop.) Pat.
- Lepiotophyllum procerum (Scop.) Locq.
İngilizce

Parasol mushroom

Uyarılar

Macrolepiota procera bazı mantar türleriyle kolaylıkla karıştırılabilir.
  • Kızaran şemsiye mantarı | Chlorophyllum rhacodes: Görünüşü daha küçüktür, kapak yüzeyi lifli/tüylü görünümdedir, sapta desen paternleri bulunmaz, keskin kokuludur ve kesildiğinde eti kızarır. Bazı insanlarda, özellikle çiğ yenildiğinde hafif rahatsızlıklara neden olduğu için yenilebilirliği şüphelidir. Türkiye'de doğal yayılışı vardır.
  • Narin şemsiye mantarı | Macrolepiota mastoidea: Yine çok büyük ve yenilebilir bir mantar türüdür. Boyutları genellikle M. procera'nınkinden daha küçüktür ve sap üzerindeki işaretler daha az belirgindir, ayrıca daha nadirdir. Türkiye'de doğal yayılışı vardır.
  • Yeşil şemsiye mantarı | Chlorophyllum molybdites: M. procera'ya oldukça benzerdir, ancak
    lamel
    ler ve
    spor izi
    yeşildir. Zehirlidir ve Türkiye'de doğal yayılışı vardır.
  • Safran şemsiye mantarı | Cystoderma amianthinum: Boyutları çok daha küçüktür ve sıklıkla yenmez. Türkiye'de doğal yayılışı vardır.
  • Zarif ölümcül mantar | Lepiota brunneoincarnata: M.procera'ya göre çok daha küçüktür. Ölümcül miktarda alfaamanitin içerir ve zehirlidir. Türkiye'de doğal yayılışı vardır ve zehirlenme vakaları mevcuttur.[5]

Diğer bilgiler

  • Şemsiye mantarları yenilebilir[4], ve büyük boyutları nedeniyle Avrupa'da çok aranan popüler mantar türlerinden birisidir. Genellikle eritilmiş tereyağında sotelenerek servis edilir. Ancak tüm yenilebilir mantarların doğada bulunan öldürücü/zehirli mantarlar ile karıştırılabileceği unutulmamalıdır. Zehirli ve yenilebilen mantarlar çoğunlukla sadece uzmanlar tarafından ayırd edilebilir. Tanımadığınız mantarları toplamayınız ve yemeyiniz! 

Kaynaklar

  1. Macrolepiota procera. (2020, July 7). Wikipedia, the free encyclopedia. Retrieved July 11, 2020, from https://en.wikipedia.org/wiki/Macrolepiota_procera
  2. Macrolepiota procera (MushroomExpert.Com). (n.d.). MushroomExpert.Com. https://www.mushroomexpert.com/macrolepiota_procera.html
  3. Macrolepiota procera, parasol mushroom, identification. (n.d.). Wildflowers, wild orchids, fungi, wildlife; nature books, reserves. https://www.first-nature.com/fungi/macrolepiota-procera.php
  4. Mushrooms and Other Fungi of North America. Phillips, Roger (2010). ISBN 978-1-55407-651-2.
  5. Kose, M., Yilmaz, I., AKATA, I., KAYA, E., & Guler, K., (2015). A Case Study: Rare Lepiota brunneoincarnata Poisoning. WILDERNESS & ENVIRONMENTAL MEDICINE , vol.26, 350-354.
  6. Listelenen kaynaklar Macrolepiota procera hakkında ilave bilgiler içerebilir...
    Ulusal Tez Merkezi
    DergiPark
    Wikipedia
    Wikispecies
    Google Images
    Encyclopedia of Life
    GBIF Database
    First Nature
    Mushroom Expert
    Healing Mushrooms
    Mushroom Observer
    Wild Food UK
    MycoWEB
    Mycobank






Creative Commons Lisansı Kim bu gezenadam


.