DDbtn
PicPath
";



Kahverengi kıvrıkkenar

Paxillus involutus


Paxillus involutus [ Akçakoca / Düzce - Ekim 2019 © Mustafa Gökmen ]
Akçakoca / Düzce - Ekim 2019 © Mustafa Gökmen
Genellikle huş ağaçlarının köklerinde gelişen Paxillus involutus masum görünüşüne karşın ölümcül zehirli olabilir. Adını renginden ve olgunlaşma sırasında içe doğru kıvrılan şapka kenarlarından alır.
Yeni gözlem bildir


Akçakoca / Düzce - Ekim 2019 © Mustafa Gökmen


Morfoloji

Şapka
başlangıçta koyu sarı renkte ve dışbükeydir; sonraları yavaş yavaş kestane kahverengisine döner, orta kısmı içeri çökmeye başlar ve bazen
umbo
oluşturur; olgunlaşan mantarın kenarları içe doğru kıvrılır; genellikle kenarları yivlidir; yüzeyi kuru ortamlarda tüylü, ıslakken viskozdur; tamamen olgunlaştığında 5 ila 15 cm arasında genişler ve tüyler kaybolur.
Solungaç
lar başlangıçta soluk koyu sarı renktedir; olgunlaştıkça yavaş yavaş kahverengiye döner ve paslı lekeler ortaya çıkar.
Gövde
8-30 mm çapta ve 3-12 cm boydadır; sıklıkla kavislidir; önceleri hafif koyu sarı renkte, olgunlukta kestane kahverengisi rengindedir.
Spor
lar elipsoidal, pürüzsüz ve 7.5-9 x 5-6 µm boyutlarda,
spor izi
kızıl-kahve renktedir.

Görseller





Gözlemler

.
  • Akçakoca / Düzce
    Ekim 2019 © Mustafa Gökmen

Ekoloji/Habitat

Paxillus involutus özellikle toprağın asidik olduğu yerlerde; sıklıkla huş ağacının, daha az sıklıkla diğer geniş yapraklı ağaçların köklerini ağ gibi sararak veya kök gözelerine nüfuz ederek beraber yaşayan asalak bir mantar türüdür.

Sınıflandırma

Eukarya
Fungi
Basidiomycota
Agaricomycetes
Boletales
Paxillaceae
Paxillus
Involutus

Etimoloji

Paxillus {Latince}: tahta çivi, (tahta) kazık.
Involutus {Latince}: kıvrılmış, sarılmış, toplanmış.

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Paxillus involutus (Batsch) Fr.
Sinonimler

- Agaricus involutus Batsch
- Omphalia involuta (Batsch) Gray
- Rhymovis involuta (Batsch) Rabenh.
İngilizce

Brown rollrim

Uyarılar

  • Paxillus involutus zehirlidir!
    1970'ten önce basılan mikolojik literatürde Paxillus involutus yenilebilir ve lezzetli bir mantar olarak gösteriliyordu. Gastrointestinal semptomlarla toksisiteden kaçınmak için sadece 20 dakikadan daha uzun süre pişirilerek sıcağa dayanıklı toksinlerin imha edilmesi gerektiği sanılıyordu. 1944 yılında Alman mikolog Julius Schäffer'ın bu mantarla yapılan yemeği yemesi ardından ölmesiyle, mantarın bazı durumlarda öldürücü zehirli olabileceği değerlendirildi. 1940 ve 1960 yılları arasında yapılan gözlemlerde yeterince uzun süre pişirilmesine karşın,  bu mantarın neden olduğu zehirlenme sayısının arttığı gözlendi. Paxillus involutus'u yemenin toksik etkilerinin kümülatif olduğu sanılmaktadır; başta Doğu Avrupa ülkeleri olmak üzere birçok yerde bu mantarı tüketmeleri nedeniyle öldükleri sanılan birçok teşhis edilemeyen vaka vardır. Çiğ veya yetersiz pişirilmiş olarak az miktarda tüketildiğinde ise mide rahatsızlıklarına neden olabilir.[1][2]

  • Paxillus involutus alerjen olabilir!
    Bu mantar tüketmelerinden sonra birkaç ay süresince veya hatta yıllar boyunca hiç bir belirti göstermemiş bazı insanların aniden aşırı alerjik reaksiyon gösterdikleri ve hemolitik aneminin (kırmızı kan hücrelerinin anormal bir şekilde parçalanmasına) ölümcül etkilerini gösterdiklerine dair kanıtlar vardır.[1]

  • Paxillus involutus bazı diğer mantar türleriyle karıştırılabilir
    • Paxillus rubicundulus (Paxillus filamentosus)  görsel olarak P.involutus ile neredeyse tamamen aynı görünümdedir, ancak daha çok kızılağaç (Alnus sp.) türlerinin köklerine nüfuz eder ve
      spor
      ları daha küçüktür (5.5-8.5 x 4-5μm).
    • Tapinella atrotomentosa (Paxillus atrotomentosus) boyutsal olarak olarak P.involutus'dan biraz daha büyük, şapka kadifemsi tüylerle kaplı, sap daha kısaca ve alt kısmı siyah havlıdır; daha çok kozalaklı ağaç diplerinde rastlanır.

Kaynaklar

  1. Paxillus involutus, Brown Rollrim mushroom. (n.d.). Wildflowers, wild orchids, fungi, wildlife; nature books, reserves. https://www.first-nature.com/fungi/paxillus-involutus.php
  2. Paxillus involutus - a dangerous mushroom? (1995). Czech Scientific Society for Mycology. https://www.czechmycology.org/_cm/CM48105.pdf
  3. Michael Wood & Fred Stevens. (n.d.). California fungi: Paxillus involutus. MykoWeb: Mushrooms, Fungi, Mycology. https://www.mykoweb.com/CAF/species/Paxillus_involutus.html
  4. Listelenen kaynaklar Paxillus involutus hakkında ilave bilgiler içerebilir...
    Ulusal Tez Merkezi
    DergiPark
    Wikipedia
    Wikispecies
    Google Images
    Encyclopedia of Life
    GBIF Database
    First Nature
    Mushroom Expert
    Healing Mushrooms
    Mushroom Observer
    Wild Food UK
    MycoWEB
    Mycobank






Creative Commons Lisansı


.