DDbtn
PicPath
";



Bal Mantarı

Armillaria mellea


Armillaria mellea [ Akçakoca / Düzce - Ekim 2019 © Mustafa Gökmen ]
Akçakoca / Düzce - Ekim 2019 © Mustafa Gökmen
Çekici ve lezzetli ismine karşın yenilebilir bir mantar değildir, isim sadece rengine atıfta bulunur. Hem kozalaklı hem de geniş yapraklı ağaçlarda parazitik olarak yaşar. Mücadele edilmezse ağaçlarda kök çürüklüğüne ve toplu ölümlere neden olur.
Yeni gözlem bildir


Akçakoca / Düzce - Ekim 2019 © Mustafa Gökmen


Morfoloji

Şapka
5-15 cm arası çaptadır; bal-sarıdan kırmızı-kahverengiye kadar değişen renktedir ve merkezde daha koyu bir alan bulunur; eti beyaz ve serttir; genç şapkalar derin dışbükeydir, merkeze doğru daha belirgin olmak üzere, ince
pul
lar görülür; olgunlaştıkça düzleşir ve genellikle dalgalı, çizgili kenar boşlukları gelişir, merkeze yakın pullar kaybolabilir.
Solungaç
lar
yoğun
dizilidir; şapkaya
genişçe bağlı
veya zayıfça
sarkık bağlı
dır; başlangıçta ten rengidir, olgunlaştıkça sarımsılaşır, en sonunda paslı lekeler oluşturur.
Sap
5-15 mm çapta, 6-15 cm boydadır; başlangıçta beyazdır, olgunlaştıkça sarı veya sarımsı-kahve renge dönüşür; tok ve sağlamdır, olgunlukta yünümsü ince lifler oluşturur. 
Halka
 soluk sarımsı renktedir ve olgunluğa kadar yerinde kalır.
Spor
lar 7-9 x 5-6μm boyutlarda, elipsoidal ve  yumuşaktır; sivri bir ucu vardır; damlacıklı şeffaftır; hava ile temasta renk değiştirmez.
Spor izi
soluk açık krem renktedir.

Görseller






Gözlemler

.
  • Akçakoca / Düzce
    Ekim 2019 © Mustafa Gökmen

Ekoloji/Habitat

Meyve bahçelerindeki ağaçlar da dahil olmak üzere geniş yapraklı ağaçların üzerinde 
parazitik
; kütüklerde, ölü köklerde ve bazen de düşen dallarda 
saprobik
olarak ortaya çıkar.
Meyve
6-30 bireylik gruplar halinde gelişir; bireyler birbirine karışmış görünümdedir, ancak birbirlerine kaynaşık değillerdir.
Misel
ler kök görünümünde, ipliksi, siyah renkli, tipik olarak 2 mm ve en çok 5 mm çaptadır; canlı ağaçlarda sıklıkla gövde kabuğu altında gelişir, ardından kabuk dökülür; toprak içerisinden ilerleyerek birkaç metre ötedeki ağaçlara da erişebilir. Kaydedilen en uzun Armillaria miseli 9 metredir. Bu mantar ağaç gövdesinde görüldüğü zaman maalesef ağaçta oluşan hasar geri döndürülemeyecek boyuttadır. Sadece ağaçlara değil tüm odunsu dokulu bitkilere yayılabilir. 

Sınıflandırma

Eukarya
Fungi
Basidiomycota
Agaricomycetes
Agaricales
Physalacriaceae
Armillaria
Mellea

Adlandırmalar

Bilimsel adlandırma

Armillaria mellea (Vahl) P. Kumm
İngilizce

Honey mushroom, Shoestring root rot, Boot-lace fungus, Oak root rot fungus

Diğer bilgiler

Armillaria mellea diğer bazı türlerle karıştırılabilir
  • Armillaria ostoyae: A.mellea'nın soluk sarımsı
    halka
    sı onu A.ostoyae'den ayıran önemli bir göstergedir, A.ostoyae'de halka beyaz, alt kısmı ise kahverengi veya siyah pullarla kaplıdır.
  • Armillaria tabescens A.mellea'ya çok benzerdir, ancak halkası yoktur ve solungaçları olgunlukta pembemsi kahverengiye döner.
  • Armillaria gallica: Gövdesinin dip kısmı soğanımsı şekilde şişkindir; halka olgunlukta sadece asılı, çizgisel, sarımsı bir halka bölgesi şeklindedir.
  • Pholiota squarrosa: genellikle aynı renktedir ve
    pul
    larla kaplıdır;
    şapka
    kenarları içe dönüktür; olgunlaştığında
    solungaç
    ları homojen şekilde paslı kahverengiye döner; turp benzeri bir koku ve tada sahiptir.

Armillaria mellea yenilebilir kabul edilmez
Hafif asidik koku ve kuvvetli asidik tattadır. Bazı insanlar tarafından iyi pişirildiğinde yenilebilir olarak kabul edilir ancak çoğunlukla insanlar bu mantarı sindiremez ve olumsuz etkilerle karşılaşır.

Armillaria mella'nın solungaçları karanlıkta parlar
Ancak bu yeşilimsi parlama çok zayıftır, dolunaysız bir gecede bile fark edebilmek çok zordur. Bu etkiyi görebilmek için, gözlerin karanlığa alışıncaya ve gözbebekleri tamamen büyüyünceye kadar karanlıkta beklemek ve mantara bakmak gerekir. En iyi bilinen parlayan mantar Omphalotus illudens'dir.

Armillaria mella ağaçlar ve ağaç toplulukları için potansiyel bir tehdittir
Armillaria türlerinin zayıflamış veya stresli ağaçlara saldıran ikincil patojenlerdir. Normal şartlarda ağacın kök yapısına benzer
hif
ler sağlıklı köklerde bulunabilir ancak ağacın enfekte olduğuna dair pozitif bir kanıt değildir. Bu nedenle, sadece Armillaria
hif
lerinin varlığı ağacın sökülmesi için bir neden değildir, çünkü genellikle köklere bağlı hifler uyku halindedir. İlerleyen aşamalarda köklerin ve gövde diplerinin bozulmalarına ve işlevlerinin aksamasına neden olurlar. Kök çürüklüğüne yakalanan ağaçlarda dikkati çeken ilk belirti yaprak sararmalarıdır. Bu belirti ocağın bir tarafında veya tamamında görülebilir. Sararma ve solgunlukla beraber yapraklarda küçülmeler olur. Yapraklar giderek dökülür ve ocaklarda normalden çok az yaprak kalır. Ayrıca gelişmede durgunluk ve dallarda uçtan geriye doğru ölüm durumu ortaya çıkar. Hasta ağaçların meyve verimi ve kalitesi de düşer. Bu aşamada köklerin incelenmesi ve gerekirse müdahale edilmesi yeterlidir. Enfekte ağaçların ikincil köklerinin kök boğazına kadar kabuk dokusu ile odun dokusu arasında beyaz fungal bir tabaka oluşmuştur; başlangıçta açık kahverengi olan odun dokusu ise sarımtırak beyaz süngerimsi dokuya dönüşmüştür. Sonbaharda oluşan şapkalı mantarlar ve oluştukları yerdeki kök parçaları imha edilmelidir. Yakınlardaki sağlam ağaçları korumak için sonbaharda veya ilkbahar başında ağaçların iz düşümleri % 2'lik göztaşı ile m2'ye 10 litre ilaçlı su gelecek şekilde ilaçlanmalıdır. Ağacın kökleri tamamen çürüdü ise ağaçlar toprakta hiç kök parçası kalmayacak şekilde sökülmeli ve yakılmalıdır; topraktaki hiflerin diğer ağaçlara erişmemesi için sökülen ağacın çevresine hendek kazılmalıdır.[2][3]

Kaynaklar

  1. Armillaria mellea, honey fungus. (n.d.). Wildflowers, wild orchids, fungi, wildlife; nature books, reserves. https://www.first-nature.com/fungi/armillaria-mellea.php
  2. Armillaria mellea – Wood decay fungi of living trees. (n.d.). Wood Decay Fungi of Living Trees. https://www.treerot.com/fungi/armillaria-mellea/
  3. Kök Çürüklüğü Hastalıkları. (n.d.). T.C Tarım ve Orman Bakanlığı Fındık Araştırma İstasyonu Müdürlüğü. PDF
  4. Listelenen kaynaklar Armillaria mellea hakkında ilave bilgiler içerebilir...
    Ulusal Tez Merkezi
    DergiPark
    Wikipedia
    Wikispecies
    Google Images
    Encyclopedia of Life
    GBIF Database
    First Nature
    Mushroom Expert
    Healing Mushrooms
    Mushroom Observer
    Wild Food UK
    MycoWEB
    Mycobank






Creative Commons Lisansı Kim bu gezenadam


.